Een kijkje in de keuken van de IC- verpleegkundige

“Maar wat doe je dan eigenlijk de hele dag als je maar voor 1 of 2 patiënt(en) hoeft te zorgen?”
Deze vraag wordt mij vaak gesteld. Het is moeilijk uit te leggen maar ik zou proberen het eens op te schrijven.

Van de week liep er een HBO-V student met mij mee die onderzoek doet naar welke competenties je moet bezitten om op de IC te werken. De belangrijkste competentie is werkervaring en een goed ontwikkelde klinische blik. Met klinische blik bedoel ik; door naar je patiënt te kijken te zien hoe het met hem gaat. Zoiets kun je niet leren in de boeken maar leer je alleen door ervaring. Als ik naar een (IC) patiënt kijk kan ik heel veel opmaken uit wat ik zie; zijn kleur, oedemen, opent hij zijn ogen, is de patiënt klam, bleek, helder, suf, hoe ademt de patiënt etc. Daarnaast zie ik in 1 oogopslag welke ondersteuning hij krijgt in de vorm van beademing, medicijnen en andere medische apparatuur welke vaak rondom een IC patiënt aanwezig zijn.
Door alleen naar de ‘cijfertjes’ te kijken en niet naar de patiënt die in bed ligt kun je veel dingen missen. Voorbeeld: ik loop de kamer in en kijk naar de monitor, op de monitor zie ik een bloeddruk van 80/30 (in de boeken wordt een bloeddruk van 120/80 als normaal beschouwd), echter de patiënt is goed wakker, is goed aanspreekbaar, voelt zich niet duizelig, voelt warm aan en heeft een goede kleur in zijn gezicht. Die bloeddruk van 80/30 zegt dan op zichzelf niet zoveel. Het kan bijvoorbeeld zijn dat het lijntje waarmee wij de bloeddruk meten niet goed zit (waardoor er een foutieve uitslag wordt weergegeven) of dat deze patiënt al zijn hele leven lage bloeddrukken heeft en hier prima op functioneert. Door eerst naar de patiënt te kijken die er dus goed bijligt kan ik opmaken dat het op dit moment best goed met hem gaat.
Ik wijk een beetje uit over de vraag wat ik nou allemaal doe op een dag, dit komt omdat deze student tegen mij zei; “nu ik meeloop snap en zie ik pas dat je echt de hele dag druk bent met 1 -2 patiënt(en).” Ik was blij dat zij dit zag en dat zij ook zag dat je eerst de nodige kennis en ervaring nodig hebt om de complexe zorg te kunnen verlenen op een IC.
Het belangrijkste van mijn werk is te zorgen dat mensen niet dood gaan. Dit heb ik eerder ook al beschreven. Je komt niet op een IC terecht als het goed met je gaat. Ik begin mijn dienst altijd met een assessment volgens de ABCDE methode. ABCDE staat voor Airway, Breathing, Circulation, Disability en Exposure/Environment. Als bij een patiënt de luchtweg (airway) bedreigd is (lees de patiënt kan niet ademen omdat er iets aan de hand is met zijn luchtweg) is dat altijd het eerste wat je moet behandelen. Ik zou ook eerst kunnen gaan zorgen dat de patiënt zijn bloeddruk op pijl komt maar als hij niet kan ademen en dus geen zuurstof binnen krijgt schiet ik daar niets mee op omdat de patiënt dan zou overlijden aan het feit dat hij geen zuurstof binnenkrijgt.
Afhankelijk van hoe ziek de patiënt is en aan welke ondersteuning hij ligt, duurt het ongeveer 15-30 minuten voordat ik de patiënt helemaal in kaart heb.
Stapsgewijs:
– Heeft de patiënt een vrije luchtweg? Ligt de patiënt aan de beademing? (A)
– Hoor ik aan beide kanten ademgeruis over de longen? Hoeveel zuurstof krijgt de patiënt en op welke manier wordt de zuurstof toegediend? (via de beademing, zuurstofbrilletje, masker etc.) Als de patiënt beademd wordt kijk ik de beademingsmachine na, ik kijk bijvoorbeeld hoeveel ml per ademteug de patiënt binnen krijgt, hoe vaak hij ademt, of de beademingsdrukken normaal zijn. Ik check of er veel sputum (slijm) in de longen zit en zuig de patiënt zo nodig uit. Ik check de druk in het ballonetje van de tube (welke in de luchtpijp zit) en ik stel mijn alarmen in op de machine en de monitor etc. (B)
– De volgende stap is de C van Circulatie, ik observeer de patiënt zijn huid, hoe is de kleur? Bleek, roze, grauw, is de patiënt klammig, voelt hij warm/lauw/koud aan, heeft hij oedemen? Hoe is de hartfrequentie en welk soort hartritme zie ik, hoe is de bloeddruk en is dit de patiënt zijn eigen bloeddruk of wordt deze ondersteund door medicijnen? Heeft de patiënt koorts etc. (C)
– Terwijl ik dit allemaal doe heb ik ook al een beeld gekregen van de neurologische status van de patiënt, dit valt onder de D van disability. Is hij aanspreekbaar, suf, niet aanspreekbaar. Als hij aanspreekbaar is, is hij dan adequaat en helder of is hij in de war en weet hij niet waar hij is, ik kijk in zijn ogen en naar de pupillen, houden we de patiënt kunstmatig in slaap waardoor hij bijvoorbeeld niet reageert of komt het door het ziek zijn?  (D)
– Vervolgens kijk ik naar zijn buik, hoor ik peristaltiek (darmgeluiden), heeft de patiënt de laatste 24 uur nog ontlasting gehad? Wordt hij gevoed d.m.v. sondevoeding? Zo ja, loopt dit goed door etc. (E)
– Welke medicijnen lopen er allemaal en hoe lang lopen de pompen nog? Als 1 van de pompen bijna leeg is, heb ik dan voldoende voorraad om deze te kunnen verwisselen? (E)
– Daarnaast voer ik wat technische checks uit, ik moet bijvoorbeeld de lijnen (infusen) waarmee wij bepaalde drukken meten ‘nullen’ aan de buitenlucht, daarna stel ik alle alarmen in op de monitor (wanneer wil ik dat de monitor gaat piepen zodat ik weet dat een bepaalde parameter te hoog of te laag is voor deze patiënt). (E)

Zoals je leest, alleen het in kaart brengen van een IC patiënt vraagt al de nodige aandacht en tijd. Afhankelijk van hoe ziek iemand is duurt dit nog langer en komen er nog veel meer dingen bij kijken.

Patiënten op de IC zijn dermate ziek dat ze zichzelf niet kunnen verzorgen. Het komt op ons als IC-verpleegkundigen neer om patiënten te wassen, draaien, mondverzuring te geven, te scheren, het bed te verschonen etc. Wederom afhankelijk van hoe ziek iemand is, ben ik gemiddeld per patiënt een half uur bezig qua verzorging.
Ondertussen moeten er vaak allerlei medicijnen gegeven worden en lopen de medicatie pompen gewoon door, alle pleisters  en infusen moeten gecheckt en wellicht vervangen worden en tijdens de verzorging worden eventuele wonden ook direct behandeld.

Hierna ga ik ‘visite’ lopen met de artsen. We bekijken de patiënt met de intensivist, arts-assistent en verpleegkundige en maken afspraken over het beleid.
Zo kan het zijn dat er nieuwe medicijnen gestart moeten worden en dat andere medicijnen gestaakt worden, ook moeten er bijvoorbeeld kweken afgenomen worden om te achterhalen waar een bepaalde infectie vandaan komt etc. Zo zijn er nog tientallen scenario’s die kunnen ontstaan en waar ik vervolgens de rest van de ochtend/dag druk mee ben.
Elk uur moet ik alle waarden die we constant monitoren valideren, ik pas pompstanden, beademingsinstellingen aan, kijk naar de uitslagen van het bloed en handel hier vervolgens naar. Als een patiënt onstabiel is kan het zijn dat ik de hele dag bezig ben met het op pijl houden van de bloeddruk d.m.v. vocht en medicijnen.

Een IC is onvoorspelbaar, een van de patiënten kan ineens drastisch verslechteren waardoor ik moet gaan helpen bij mijn collega. We hebben te maken met veel machines en apparatuur, dit kan falen of niet zo werken zoals we dat graag zien.

Patiënten op de intensive care kunnen vaak niet aangeven dat ze ontlasting moeten hebben met het vervolg dat dit vaak gewoon in bed gebeurd, aan mij en mijn collega’s de taak om de patiënt schoon en fris te houden en dit te verschonen. Dit kan in ernstige gevallen wel eens meer dan 5x per dag zijn bij 1 patiënt. Vaak ligt zo’n patiënt dan aan allerlei machines en lijntjes en is de patiënt in slaap waardoor hij of zij niet bepaald meegeeft, voordat we het hele bed en de patiënt weer schoon hebben zijn we al snel weer 15-20 minuten verder.

Als ik echt alles moet beschrijven wat er voor (kan) komen op een IC wordt dit een heel boekwerk. D.m.v. dit verhaal hoop ik in iedere geval iets meer inzicht te geven in wat wij dan de hele dag doen met 1-2 patiënten per verpleegkundige.

De werkdruk varieert per dag en per patiënten categorie en kan altijd omslaan.
Dit maakt het werk uitdagend en afwisselend. De juiste mentaliteit van een IC verpleegkundige is dan ook: van hard werken wordt niemand minder. Stil zitten is voor de meeste van ons niet weggelegd, daar worden we onrustig van. Bovendien als het lekker druk is gaat de tijd ook altijd snel!

Tot ziens bij mijn volgende blog. Als jullie vragen hebben over bepaalde onderwerpen of meer willen weten, stel ze gerust.

-Willemijn-

Auteur: anursesopinion

Icu nurse

5 gedachten over “Een kijkje in de keuken van de IC- verpleegkundige”

  1. Niet akkoord dat de belangrijkste competenties werkervaring en klinisch oog. Kennis en deskundigheid lijken mij onontbeerlijk samen met hetgeen jij vermeld. Belangrijk is ook de shiftoverdracht – briefing en het bekijken – uitpluizen vh electronisch patiënten dossier. Zodat je je kan bewapenen met zoveel mogelijk kennis betreffende de ptn die onder jouw verantwoordelijkheid verzorgd worden. Ook de vele transporten met zwaar beademde ptn die soms aan de ECMO liggen die naar CT moeten vragen toch om een multidisciplinair gestructureerde aanpak. En sowieso is hygiënische zorgen heel belangrijk maar tov al hetgeen we op een Universitaire IC afdeling verrichten, is dit slechts een klein deel vd totaalzorg. Collegiale groet !

    Like

    1. De punten die u noemt zijn uiteraard ook erg belangrijk meneer de Wulf, zonder deze punten zal er ook geen goede zorg geleverd kunnen worden. Zoals ik al beschreef zou het een heel boekwerk worden als ik alles zou omschrijven wat er op een IC op ons pad komt. Ik heb geprobeerd in ‘lekentaal’ uit te leggen hoe een dag er nou uit kan zien op een IC. Ik ben van mening dat een klinische blik en klinisch redeneren erg belangrijk zijn, het verpleegkundige ‘fingerspitzengefühl’ telt voor mij altijd zwaar mee. Als er veel kennis is maar die inzichten missen wordt er minder goede zorg verleend. Gelukkig zijn wij in NL en Belgie goed opgeleid en beschikken we allemaal na wat jaren werkervaring over deze competentie. In Abu-Dhabi bijvoorbeeld heb ik gezien dat het ook anders kan en dat komt de zorg helaas niet altijd ten goede. Bedankt voor u reactie.
      Groet,
      Willemijn.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s